മെഡിക്കൽ ഹോൾസെയിൽ ബിസിനസ് എങ്ങനെ തുടങ്ങാം: ലൈസൻസ്, ചെലവ്, മാർജിൻ (2026)

മരുന്ന് മൊത്തവിതരണം തുടങ്ങാൻ വേണ്ടത് സംസ്ഥാന ഡ്രഗ്സ് കൺട്രോൾ വകുപ്പിന്റെ ഹോൾസെയിൽ ഡ്രഗ് ലൈസൻസാണ്. അപേക്ഷ Form 19-ൽ, ONDLS പോർട്ടൽ വഴി ഓൺലൈനായി, ഫീസ് ₹1,500 (2026). ലൈസൻസ് കിട്ടുന്നത് Form 20B, Schedule C മരുന്നുകൾക്ക് Form 21B. കടയ്ക്ക് കുറഞ്ഞത് 10 ചതുരശ്ര മീറ്റർ വേണം. ഉടമ ഫാർമസിസ്റ്റ് ആകണമെന്നില്ല.

മരുന്ന് ഹോൾസെയിൽ ബിസിനസ് ശരിക്കും എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്?

നിർമാതാവിനും മെഡിക്കൽ ഷോപ്പിനും ഇടയിലെ കണ്ണിയാണ് ഹോൾസെയിലർ, നിയമപരമായി അയാളെ റീട്ടെയിലറിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്നത് ലൈസൻസ് ഫോം തന്നെയാണ്: മൊത്തവിതരണത്തിന് Form 20B / 21B, ചില്ലറ വിൽപനയ്ക്ക് Form 20 / 21 (Drugs Rules, 1945, Rule 61).

വിതരണ ശൃംഖലയിലെ റോളുകൾ ഇങ്ങനെ പോകുന്നു. കമ്പനിയുടെ സ്റ്റോക്ക് സംസ്ഥാനത്ത് സൂക്ഷിക്കുന്ന C&F (carrying and forwarding) ഏജന്റ്, അവിടെ നിന്ന് വാങ്ങുന്ന super stockist, ജില്ലയിലോ താലൂക്കിലോ ഉള്ള stockist അഥവാ distributor, പിന്നെ ചില്ലറ വിൽക്കുന്ന കെമിസ്റ്റ്. ഈ പേരുകൾ വ്യാപാരത്തിന്റേതാണ്, നിയമത്തിന്റേതല്ല. DPCO 2013 രണ്ടേ രണ്ട് വാക്കുകളേ നിർവചിക്കുന്നുള്ളൂ: മരുന്ന് വാങ്ങുകയോ വിൽക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന ആരെയും കുറിക്കുന്ന "dealer", പിന്നെ "retailer". അതുകൊണ്ട് ബോർഡിൽ എന്തെഴുതിയാലും നിങ്ങളുടെ യഥാർഥ വിലാസം ലൈസൻസ് ഫോമാണ്.

വിപണിയുടെ വലുപ്പം ഒരു വരിയിൽ: IBEF-ന്റെ കണക്കനുസരിച്ച് (Economic Survey 2025-26 ഉദ്ധരിച്ച്) ഇന്ത്യ അളവിൽ ലോകത്തെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ മരുന്ന് ഉൽപാദകരാണ്, മൂല്യത്തിൽ ഏകദേശം പതിനാലാമത്, ആഭ്യന്തര വിപണി FY26-ൽ ഏകദേശം 60 ബില്യൺ ഡോളർ (₹5.30 ലക്ഷം കോടി). ഇത് പശ്ചാത്തലം മാത്രമാണ്, നിങ്ങളുടെ ബിസിനസ് നിൽക്കുന്നത് നിങ്ങളുടെ ജില്ലയിലെ ഇരുനൂറോ മുന്നൂറോ കടകളിലാണ്.

സാധാരണ ഈ ട്രേഡിലേക്ക് വരുന്നത് മൂന്ന് കൂട്ടരാണ്: ഫാർമസി പഠിച്ചവർ, മരുന്ന് കമ്പനികളിൽ MR ആയി ജോലി ചെയ്ത് നെറ്റ്‌വർക്ക് ഉണ്ടാക്കിയവർ, പിന്നെ സ്വന്തം മെഡിക്കൽ ഷോപ്പ് വലുതാക്കാൻ നോക്കുന്ന കെമിസ്റ്റുകൾ. പലചരക്ക് മൊത്തവ്യാപാരത്തിൽ നിന്ന് ഇതിനെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത് രണ്ട് കാര്യമാണ്: ലൈസൻസ് ഇല്ലാതെ ഒരു സ്ട്രിപ്പ് പോലും വിൽക്കാനാവില്ല, പിന്നെ ബാക്കി കിട്ടാനുള്ള പണത്തിന്റെ അച്ചടക്കമാണ് ലാഭം തീരുമാനിക്കുന്നത്. ചില്ലറ വിൽപന വശം കൂടി അറിയണമെങ്കിൽ മെഡിക്കൽ സ്റ്റോർ തുടങ്ങുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഗൈഡ് ഒന്ന് വായിക്കുന്നത് നല്ലതാണ്.

ഈ ബിസിനസ് തുടങ്ങാൻ ആർക്കൊക്കെ യോഗ്യതയുണ്ട്?

ഉടമയ്ക്ക് ഒരു യോഗ്യതയും നിയമം നിശ്ചയിച്ചിട്ടില്ല, യോഗ്യത വേണ്ടത് കടയുടെ ചുമതലയുള്ള competent person-നാണ്. Drugs Rules, 1945-ലെ Rule 64(2) പ്രകാരം ആ വ്യക്തി ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നായാൽ മതി: രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത ഫാർമസിസ്റ്റ്, അല്ലെങ്കിൽ മരുന്ന് വിൽപനയിൽ നാല് വർഷത്തെ പരിചയമുള്ള മെട്രിക്കുലേറ്റ്, അല്ലെങ്കിൽ അംഗീകൃത സർവകലാശാലയിലെ ബിരുദധാരിയും ഒരു വർഷത്തെ പരിചയവും ഉള്ള ആൾ.

ഇവിടെ ഒരു തെറ്റിദ്ധാരണ പരക്കെ പ്രചരിക്കുന്നുണ്ട്. "ഹോൾസെയിൽ ലൈസൻസിന് ഫുൾ ടൈം രജിസ്റ്റേഡ് ഫാർമസിസ്റ്റ് നിർബന്ധമാണ്" എന്നത് ശരിയല്ല. രജിസ്റ്റേഡ് ഫാർമസിസ്റ്റിന്റെ വ്യക്തിഗത മേൽനോട്ടം നിർബന്ധമാക്കുന്നത് Rule 65(2), അത് ചില്ലറ വിൽപനയ്ക്കുള്ള വ്യവസ്ഥയാണ്. മൊത്തവിതരണത്തിൽ Form 20B / 21B-യിലെ വ്യവസ്ഥ പറയുന്നത്, വിൽപന നടക്കേണ്ടത് Rule 64 പ്രകാരമുള്ള competent person-ന്റെ വ്യക്തിഗത മേൽനോട്ടത്തിലാണ് എന്നാണ്. ഫാർമസിസ്റ്റിനെയാണ് വെക്കുന്നതെങ്കിൽ അയാളുടെ സംസ്ഥാന ഫാർമസി കൗൺസിൽ രജിസ്ട്രേഷൻ കാലാവധിയുള്ളതായിരിക്കണം, പരിചയത്തിന്റെ വഴിയാണെങ്കിൽ മുൻ തൊഴിലുടമയുടെ അനുഭവ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് വേണ്ടിവരും.

സ്ഥലവും യോഗ്യതയുടെ ഭാഗമാണ്, അവസാനം നോക്കേണ്ട കാര്യമല്ല. Rule 64 പ്രകാരം ഹോൾസെയിൽ ലൈസൻസ് മാത്രമാണെങ്കിൽ കുറഞ്ഞത് 10 ചതുരശ്ര മീറ്റർ, ഒരേ സ്ഥലത്ത് റീട്ടെയിലും ഹോൾസെയിലും ഒരുമിച്ച് നടത്തുന്നെങ്കിൽ 15 ചതുരശ്ര മീറ്റർ വേണം. കട വാടകയ്ക്ക് എടുക്കും മുമ്പ് ഈ അളവും, മരുന്നിന്റെ ഗുണം നിലനിർത്താൻ പാകത്തിലുള്ള സൂക്ഷിപ്പ് സൗകര്യവും ഉറപ്പാക്കണം.

ഹോൾസെയിൽ ഡ്രഗ് ലൈസൻസിന് എങ്ങനെ അപേക്ഷിക്കാം?

ലൈസൻസ് തരുന്നത് CDSCO അല്ല, സംസ്ഥാന സർക്കാർ നിയമിക്കുന്ന ലൈസൻസിംഗ് അതോറിറ്റിയാണ് (Rule 59(1)). CDSCO ചെയ്യുന്നത് ദേശീയ ഓൺലൈൻ പോർട്ടൽ നടത്തുകയാണ്: ONDLS (Online National Drugs Licensing System, statedrugs.gov.in). ഇന്ന് മിക്ക സംസ്ഥാനങ്ങളും സെയിൽ ലൈസൻസ് അപേക്ഷകൾ ഇവിടെയാണ് സ്വീകരിക്കുന്നത്, ഏതാനും വലിയ സംസ്ഥാനങ്ങൾ സ്വന്തം FDA പോർട്ടൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു, NSWS (nsws.gov.in) വഴിയും സംസ്ഥാന അനുമതികൾ പോകാറുണ്ട്. 2021-ൽ ഇത് ഭൂരിഭാഗം സ്ഥലത്തും ഫയലും ക്യൂവുമായിരുന്നു, ഇപ്പോൾ അപ്‌ലോഡ്, ഓൺലൈൻ പേയ്‌മെന്റ്, ട്രാക്കിംഗ് എന്നിങ്ങനെയാണ്.

ഏത് ഫോം വേണം എന്നത് നിങ്ങൾ എന്ത് സ്റ്റോക്ക് ചെയ്യുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

മിക്ക ഡിസ്ട്രിബ്യൂട്ടർമാരും Form 20B-യും 21B-യും ഒരുമിച്ചാണ് എടുക്കുന്നത്, കാരണം ഇഞ്ചക്ഷനും ഇൻസുലിനും ഇല്ലാതെ ഒരു കമ്പനിയുടെ മുഴുവൻ റേഞ്ചും വിതരണം ചെയ്യാൻ പറ്റില്ല.

Rules പ്രകാരം Form 19-ൽ ചോദിക്കുന്നത് അപേക്ഷകന്റെ വിവരങ്ങൾ, competent person-ന്റെ പേരും യോഗ്യതയും, ഏതൊക്കെ വിഭാഗം മരുന്നുകൾ, പ്രത്യേക സൂക്ഷിപ്പ് സൗകര്യത്തിന്റെ വിശദാംശം, ഫീസ് അടച്ചതിന്റെ തെളിവ് എന്നിവയാണ്. ഇതിനപ്പുറമുള്ള നീണ്ട ചെക്ക്‌ലിസ്റ്റ് സംസ്ഥാന പോർട്ടലിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യേണ്ട രേഖകളാണ്, അത് സംസ്ഥാനം തോറും മാറും. സാധാരണ ചോദിക്കുന്നവ:

• സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഘടന തെളിയിക്കുന്ന രേഖ (incorporation certificate, MOA/AOA അല്ലെങ്കിൽ partnership deed), PAN, GSTIN
• കടയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശ രേഖ അല്ലെങ്കിൽ വാടക കരാർ, വാടകയ്ക്കാണെങ്കിൽ ഉടമയുടെ രേഖ കൂടി
• site plan-ഉം key plan-ഉം, സ്ഥലത്തിന്റെ അളവ് കാണിക്കുന്ന ബ്ലൂപ്രിന്റ്
• competent person-ന്റെ ഫാർമസി കൗൺസിൽ രജിസ്ട്രേഷൻ അല്ലെങ്കിൽ അനുഭവ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, നിയമന കത്ത്, സമ്മതപത്രം
• അപേക്ഷകന്റെ സത്യവാങ്മൂലങ്ങളും ഫീസ് ചെല്ലാനും

സമയപരിധി സംസ്ഥാനത്തിനനുസരിച്ച് മാറും, അപേക്ഷയുടെ നില പോർട്ടലിൽ തന്നെ കാണാം. ഒരു കാര്യം ബജറ്റിൽ വ്യക്തമായി വേർതിരിക്കണം: സർക്കാർ ഫീസ് ₹1,500 ആണ്, കൺസൾട്ടന്റ് പറയുന്ന തുക അയാളുടെ സേവന ഫീസാണ്.

ഇനി പുതുക്കൽ ഇല്ല. 2017 ഒക്ടോബർ 27-ലെ G.S.R. 1337(E) വഴി മാറ്റിയെഴുതിയ Rule 63 അനുസരിച്ച് Form 20, 20A, 20B, 20BB, 20F, 20G, 21, 21A, 21B, 21BB ലൈസൻസുകൾക്ക് കാലാവധി പരിധിയില്ല. പകരം, ലൈസൻസ് കിട്ടിയ തീയതി മുതൽ ഓരോ അഞ്ച് വർഷം തീരും മുമ്പ് ഗ്രാന്റ് ഫീസിന് തുല്യമായ retention fee അടയ്ക്കണം. വൈകിയാൽ മാസത്തിന് (അല്ലെങ്കിൽ മാസത്തിന്റെ ഭാഗത്തിന്) ലൈസൻസ് ഫീസിന്റെ 2% പിഴ, ആറ് മാസം കഴിഞ്ഞും അടച്ചില്ലെങ്കിൽ ലൈസൻസ് റദ്ദായതായി കണക്കാക്കും. "അഞ്ച് വർഷം കൂടുമ്പോൾ renew ചെയ്യണം" എന്ന് പറയുന്ന ലേഖനങ്ങൾ പഴയ നിയമമാണ് വായിക്കുന്നത്.

ലൈസൻസ് കിട്ടിയ ശേഷം പരിശോധന നടത്തുന്നത് സംസ്ഥാന ലൈസൻസിംഗ് അതോറിറ്റിക്ക് കീഴിലുള്ള ഡ്രഗ്സ് ഇൻസ്പെക്ടർമാരാണ്, DCGI അല്ല. Form 20B, 21B-യിലെ വ്യവസ്ഥ പ്രകാരം നിയമവും വ്യവസ്ഥകളും പാലിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന വിലയിരുത്തൽ മൂന്ന് വർഷത്തിൽ ഒരിക്കലെങ്കിലും, അല്ലെങ്കിൽ risk based approach അനുസരിച്ച് ആവശ്യാനുസരണം നടക്കും. Rule 65(16) പ്രകാരം ഇൻസ്പെക്ടറുടെ കുറിപ്പുകൾക്കായി Form 35-ലുള്ള inspection book കടയിൽ സൂക്ഷിക്കണം. നിയമവ്യാഖ്യാനത്തിൽ അവസാന വാക്ക് നിങ്ങളുടെ സംസ്ഥാന ഡ്രഗ്സ് കൺട്രോൾ വകുപ്പിന്റേതാണ്, അപേക്ഷിക്കും മുമ്പ് ONDLS-ലെ നിലവിലെ ചെക്ക്‌ലിസ്റ്റ് ഒന്നുകൂടി നോക്കുക.

കട, ഗോഡൗൺ, കോൾഡ് സ്റ്റോറേജ്: എന്തൊക്കെ വേണം?

സ്ഥലത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ നിയമം കൃത്യമാണ്: ഹോൾസെയിലിന് 10 ചതുരശ്ര മീറ്റർ, റീട്ടെയിലും ഹോൾസെയിലും ഒരുമിച്ചെങ്കിൽ 15 ചതുരശ്ര മീറ്റർ (Rule 64). ഉപകരണങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ അത്ര കൃത്യമല്ല. Rule 64(1) പറയുന്നത്, മരുന്നിന്റെ ഗുണം നിലനിർത്താൻ പാകത്തിലുള്ള മതിയായ സൂക്ഷിപ്പ് സൗകര്യം വേണം എന്നാണ്, Form 19-ലെ നാലാം ഇനം പ്രത്യേക സൂക്ഷിപ്പ് സൗകര്യത്തിന്റെ വിവരം ചോദിക്കുന്നു. "ഫ്രിഡ്ജും ACയും വേണം" എന്ന് പേരെടുത്ത് പറയുന്ന കേന്ദ്ര നിയമമില്ല.

പ്രായോഗികമായി ഇത് ഇങ്ങനെ വായിക്കണം. സെറ, കുത്തിവെപ്പിനുള്ള വാക്സിൻ, ഇൻസുലിൻ, പാരന്ററൽ ആന്റിബയോട്ടിക്കുകൾ, നേത്ര ഔഷധങ്ങൾ, ഒറ്റത്തവണ ഉപയോഗിക്കുന്ന സ്റ്റെറൈൽ ഉപകരണങ്ങൾ എന്നിവ Schedule C, C(1) വിഭാഗത്തിലാണ്, അതിനുള്ള ലൈസൻസാണ് Form 21B. കോൾഡ് ചെയിൻ ഇല്ലെങ്കിൽ ഈ ബാസ്കറ്റ് നിങ്ങൾക്ക് കിട്ടില്ല, അതായത് ഫ്രിഡ്ജ് ഒഴിവാക്കുന്നത് ഒരു ചെലവ് ലാഭിക്കലല്ല, ഒരു വിഭാഗം കച്ചവടം വേണ്ടെന്ന് വെക്കലാണ്.

ദിവസവും ഒരേ സമയത്ത് ഫ്രിഡ്ജിന്റെ താപനില ഒരു രജിസ്റ്ററിൽ എഴുതി വെക്കുന്ന ശീലം ഉണ്ടാക്കുന്നത് നല്ലതാണ്, കറന്റ് പോയ സമയത്തും ചെയിൻ മുറിഞ്ഞില്ല എന്ന് കാണിക്കാൻ അതേ കൈയിലുള്ളൂ. കാലാവധി കഴിഞ്ഞ സ്റ്റോക്ക് വിൽപന സ്റ്റോക്കിൽ നിന്ന് മാറ്റി, "Not for sale" എന്ന് വ്യക്തമായി എഴുതിയ കാർട്ടണിൽ പ്രത്യേകം സൂക്ഷിക്കണം എന്നത് Rule 65(17)-ന്റെ ആവശ്യമാണ്. ബാക്കി കാര്യങ്ങൾ ശുചിത്വം, കീടനിയന്ത്രണം, റാക്കുകളിൽ ബാച്ച് തിരിച്ചുള്ള അടുക്ക് എന്നീ അടിസ്ഥാന കാര്യങ്ങളാണ്. ഇവ ഓർമിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ചെക്ക്‌ലിസ്റ്റ് മെഡിക്കൽ സ്റ്റോർ ഉടമകൾക്കുള്ള ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും എന്ന ലേഖനത്തിലുണ്ട്.

പേയ്‌മെന്റ് റിമൈൻഡർ, ഒറ്റ ടാപ്പിൽ

ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യൂ

മൊത്തം ചെലവ് എത്ര വരും?

സത്യസന്ധമായ ഉത്തരം ഇതാണ്: ഒരു ദേശീയ ആകെത്തുക ഇല്ല. സർക്കാർ ഫീസ് മാത്രമാണ് എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ, ബാക്കി എല്ലാം നിങ്ങൾ എത്ര കമ്പനികൾ എടുക്കുന്നു, എത്ര ദിവസത്തെ credit കൊടുക്കുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചാണ്. പഴയ ലേഖനങ്ങളിലെ "40 മുതൽ 80 ലക്ഷം വരെ" എന്ന കണക്കിന് പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സ് ഇല്ല, അതിലെ ഇനങ്ങൾ കൂട്ടിയാൽ ആ തുക കിട്ടുകയുമില്ല. അതുകൊണ്ട് താഴെയുള്ള പട്ടികയിലെ ഇനങ്ങൾ എടുത്ത്, നിങ്ങളുടെ നാട്ടിലെ quotation വെച്ച് നിങ്ങൾ തന്നെ കൂട്ടുക.

ആദ്യമായി ഈ ട്രേഡിലേക്ക് വരുന്നവർ ഏറ്റവും കുറച്ച് കണക്കാക്കുന്നത് അവസാനത്തെ രണ്ട് വരികളാണ്. കട ഒരുക്കിയ ശേഷം കൈയിൽ ഒന്നും ബാക്കിയില്ലെങ്കിൽ, റീട്ടെയിലർ 30 ദിവസം കഴിഞ്ഞ് പണം തരുമ്പോൾ അതുവരെ വീണ്ടും സ്റ്റോക്ക് എടുക്കാൻ പണമുണ്ടാകില്ല. Udyam രജിസ്ട്രേഷൻ ഇവിടെ ഉപകരിക്കും: 2025 ഏപ്രിൽ 1 മുതൽ ₹2.5 കോടി വരെ നിക്ഷേപവും ₹10 കോടി വരെ വിറ്റുവരവുമുള്ള സ്ഥാപനം micro ആണ്, അതായത് പുതിയ ഹോൾസെയിലർ വർഷങ്ങളോളം micro വിഭാഗത്തിൽ നിൽക്കും, CGTMSE പിന്തുണയുള്ള ഈട് ഇല്ലാത്ത വായ്പയ്ക്ക് അർഹതയുണ്ടാകും. വായ്പയുടെ വഴികൾ ബിസിനസ് ലോൺ എങ്ങനെ കിട്ടും എന്ന ലേഖനത്തിൽ വിശദമായുണ്ട്.

പ്രതിമാസ ചെലവ് വേറെ ഒരു കണക്കാണ്: വാടക, ശമ്പളം, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ subscription, ഡെലിവറി വാഹനവും ഇന്ധനവും, കോൾഡ് ചെയിനിന്റെ കറന്റ് ബിൽ, വായ്പയുടെ പലിശ. ഇത് കൂട്ടിവെച്ചാലേ അടുത്ത ഭാഗത്തെ break even കണക്ക് ചെയ്യാൻ പറ്റൂ.

മാർജിനും ലാഭവും എത്ര കിട്ടും?

ഹോൾസെയിലർക്ക് നിയമം നിശ്ചയിച്ച മാർജിൻ ഇല്ല. നിയമം ഉറപ്പിച്ചു പറയുന്നത് രണ്ട് സംഖ്യകളാണ്, രണ്ടും NPPA-യുടെ DPCO 2013-ൽ നിന്ന്: scheduled formulation-ന്റെ ceiling price കണക്കാക്കുമ്പോൾ റീട്ടെയിലർക്ക് 16% മാർജിൻ അതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്, പിന്നെ para 20 പ്രകാരം non-scheduled മരുന്നിന്റെ MRP പന്ത്രണ്ട് മാസത്തിൽ 10%-ൽ കൂടുതൽ കൂട്ടാൻ പാടില്ല. Schedule-I ഇപ്പോൾ NLEM 2022 ആണ്, അതായത് കൂടുതൽ മോളിക്യൂളുകൾ വില നിയന്ത്രണത്തിനുള്ളിലാണ്. 2026 ജൂൺ 30-ലെ Drugs (Price Control) Amendment Order (S.O. 3516(E)) പാക്ക് തരം, പാക്ക് വലുപ്പം, ഡോസ് എന്നിവ നോക്കി വെവ്വേറെ വില നിശ്ചയിക്കാനുള്ള അധികാരവും സർക്കാരിന് നൽകുന്നു.

ഇതിൽ നിന്ന് വായിക്കേണ്ട പാഠം ലളിതമാണ്. അവശ്യ മരുന്നുകളുടെ ലിസ്റ്റിൽ വരുന്ന ലൈനുകളിൽ വില മുകളിൽ നിന്ന് അടച്ചുകെട്ടിയിരിക്കുന്നു, അവിടെ മാർജിൻ കുറവും ഉറപ്പുമാണ്. non-scheduled ബ്രാൻഡുകളിലാണ് കമ്പനിക്കും വിതരണക്കാരനും ഇടം കിട്ടുന്നത്. വ്യാപാരത്തിൽ പറഞ്ഞു കേൾക്കുന്ന ഒരു ശതമാനക്കണക്കും ഇവിടെ ആവർത്തിക്കുന്നില്ല, കാരണം അത് കമ്പനി തോറും, സ്കീം തോറും, പേയ്‌മെന്റ് വ്യവസ്ഥ തോറും മാറും.

യഥാർഥ മാർജിൻ തീരുമാനിക്കുന്നത് മൂന്ന് കാര്യങ്ങളാണ്. ഒന്ന്, ബോണസ് അഥവാ quantity discount: 2024 മാർച്ച് മുതൽ മരുന്ന് വിപണന രീതികൾ UCPMP 2024-ന് കീഴിലാണ്, കമ്പനികൾ വിപണനച്ചെലവ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ് വകുപ്പിന്റെ പോർട്ടലിൽ (ucmp.pharma-dept.gov.in) വെളിപ്പെടുത്തണം, അതുകൊണ്ട് സ്കീമുകൾ ഇൻവോയ്സിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ ബോണസ് ആയി വാങ്ങുന്നതാണ് ശരിയായ രീതി. രണ്ട്, credit ദിവസങ്ങൾ: കമ്പനിക്ക് മുൻകൂർ കൊടുത്ത്, റീട്ടെയിലർക്ക് 30 ദിവസം കൊടുക്കുമ്പോൾ ആ പണത്തിന്റെ പലിശ നിങ്ങളുടെ മാർജിനിൽ നിന്നാണ് പോകുന്നത്. മൂന്ന്, expiry breakage: കമ്പനി തിരികെ എടുക്കുന്ന വ്യവസ്ഥ ഓരോ കരാറിലും വ്യത്യസ്തമാണ്, അത് നിയമമല്ല, അതുകൊണ്ട് ഡിസ്ട്രിബ്യൂട്ടർഷിപ്പ് എടുക്കും മുമ്പ് എഴുതി വാങ്ങണം.

ലാഭം ഒരൊറ്റ സംഖ്യയായി ചിന്തിക്കാതെ break even ആയി ചിന്തിക്കുന്നതാണ് കൂടുതൽ ഉപകാരം. പ്രതിമാസ സ്ഥിര ചെലവ് (വാടക, ശമ്പളം, subscription, ഇന്ധനം, പലിശ) നിങ്ങൾക്ക് യഥാർഥത്തിൽ കിട്ടുന്ന ഗ്രോസ് മാർജിൻ ശതമാനം കൊണ്ട് ഹരിച്ചാൽ കിട്ടുന്നതാണ് നിങ്ങൾക്ക് മാസം എത്തിക്കേണ്ട വിറ്റുവരവ്. ആ സംഖ്യ നിങ്ങളുടെ ജില്ലയിലെ കടകളുടെ എണ്ണവും ഓർഡർ വലുപ്പവും വെച്ച് നടക്കുന്നതാണോ എന്ന് നോക്കുക. ഉറപ്പുള്ള വരുമാനം ആരും തരില്ല, കണക്ക് ആദ്യമേ ചെയ്യുന്നതാണ് ഏക സുരക്ഷ.

സ്റ്റോക്കും എക്സ്പയറിയും എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യും?

Schedule P-യിൽ പെടാത്ത മരുന്നുകളുടെ ലേബലിലെ കാലാവധി തീയതി നിർമാണ തീയതി മുതൽ അറുപത് മാസത്തിൽ (അഞ്ച് വർഷം) കൂടരുത് എന്നാണ് Rule 96(1)(vii) പറയുന്നത്, Schedule P-യിൽ പെട്ടവയ്ക്ക് ആ പട്ടികയിൽ പറഞ്ഞ ചെറിയ കാലാവധിയാണ്. പഴയ ലേഖനങ്ങളിൽ ഈ അഞ്ച് വർഷം 1948-ലെ നിയമത്തിന്റെയോ rule 98-ന്റെയോ പേരിലാണ് ഉദ്ധരിക്കാറ്, ആ ഉദ്ധരണി തെറ്റാണ്.

കാലാവധി കഴിഞ്ഞ മരുന്ന് വിൽക്കുന്നതും സ്റ്റോക്ക് ചെയ്യുന്നതും Rule 65(17) വിലക്കുന്നു. കമ്പനി തിരികെ എടുക്കാനോ പണം തിരികെ തരാനോ ഉള്ള കാത്തിരിപ്പിലാണ് ആ സ്റ്റോക്കെങ്കിൽ, അത് വിൽപന സ്റ്റോക്കിൽ നിന്ന് മാറ്റി "Not for sale" എന്ന് പ്രകടമായി എഴുതിയ കാർട്ടണിൽ വേറെ വെക്കണം. പ്രായോഗികമായി ഇത് നടക്കണമെങ്കിൽ സോഫ്റ്റ്‌വെയറിൽ ബാച്ച് തിരിച്ചുള്ള എൻട്രി വേണം, മാസം തോറും അടുത്ത മൂന്നോ ആറോ മാസത്തിൽ കാലാവധി തീരുന്ന ലൈനുകളുടെ ലിസ്റ്റ് എടുത്ത് കമ്പനിയുടെ ഏരിയ മാനേജറുമായി സംസാരിക്കണം, കടയിലേക്ക് പോകേണ്ടത് ആദ്യം കാലാവധി തീരുന്ന ബാച്ചാണ്.

രേഖകളുടെ കാര്യത്തിൽ നിയമം കൃത്യമായ കാലാവധികൾ പറയുന്നുണ്ട്. മൊത്തവിൽപനയുടെ ക്യാഷ് അല്ലെങ്കിൽ ക്രെഡിറ്റ് മെമ്മോയിൽ നിശ്ചിത വിവരങ്ങൾ വേണം, അതിന്റെ കാർബൺ കോപ്പി മൂന്ന് വർഷം സൂക്ഷിക്കണം (Rule 65(5)). Schedule H1 രജിസ്റ്റർ മൂന്ന് വർഷം (Rule 65(3)(h)), Schedule H, H1, X മരുന്നുകൾക്ക് ഡോക്ടർമാരിൽ നിന്നും ആശുപത്രികളിൽ നിന്നും കിട്ടുന്ന ഒപ്പിട്ട എഴുത്ത് ഓർഡറുകൾ രണ്ട് വർഷം (Rule 65(9)(b)).

2021-ൽ ഇല്ലാതിരുന്ന ഒരു സൗകര്യം ഇപ്പോഴുണ്ട്. 2022 നവംബർ 17-ലെ G.S.R. 823(E) ചേർത്ത Rule 96(6), (7) പ്രകാരം 2023 ഓഗസ്റ്റ് 1 മുതൽ Schedule H2-ൽ പറയുന്ന മുന്നൂറ് ബ്രാൻഡുകളുടെ പായ്ക്കറ്റിൽ ബാർകോഡ് അല്ലെങ്കിൽ QR കോഡ് വേണം, അതിൽ ഉൽപന്ന കോഡ്, ജനറിക്, ബ്രാൻഡ്, നിർമാതാവ്, ബാച്ച്, നിർമാണ തീയതി, കാലാവധി, നിർമാണ ലൈസൻസ് നമ്പർ എന്നിവ ഉണ്ടാകും. Rule 96(5) പ്രകാരം എല്ലാ API (bulk drug) ലേബലിലും QR കോഡ് നിർബന്ധമാണ്. വരുന്ന സ്റ്റോക്ക് സ്കാൻ ചെയ്ത് നോക്കുന്നത് വ്യാജ മരുന്ന് കടയിലെത്താതിരിക്കാനുള്ള സൗജന്യ പരിശോധനയാണ്.

തുടക്കത്തിൽ ഒഴിവാക്കാവുന്ന ഒരു തലവേദന Schedule X ആണ്. അതിന് വേറെ അപേക്ഷയും (Form 19C) വേറെ ലൈസൻസും (Form 20G) കൂടുതൽ കർശനമായ രേഖാസൂക്ഷിപ്പും വേണം. ആദ്യ വർഷം സാധാരണ ലൈനുകളിൽ ഉറച്ചു നിന്ന ശേഷം അത് ചിന്തിച്ചാൽ മതി.

കമ്പനികളുടെ ഡിസ്ട്രിബ്യൂട്ടർഷിപ്പ് എങ്ങനെ കിട്ടും?

ലൈസൻസ് കൈയിൽ വന്ന ശേഷമേ ഒരു കമ്പനിയും നിങ്ങളെ stockist ആയി നിയമിക്കൂ, കാരണം അവർ ആദ്യം ചോദിക്കുന്ന രേഖ Form 20B / 21B തന്നെയാണ്. ഒപ്പം GSTIN, PAN, സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഘടന രേഖ, ബാങ്ക് വിവരങ്ങൾ, ഗോഡൗണിന്റെ ഫോട്ടോ എന്നിവയും. ONDLS-ൽ ആർക്കും ലൈസൻസ് പരിശോധിക്കാം എന്നത് ഇവിടെ രണ്ട് വഴിക്കും പ്രവർത്തിക്കുന്നു: കമ്പനി നിങ്ങളുടേത് നോക്കും, നിങ്ങൾ സബ് ഡീലറെ നിയമിക്കുമ്പോൾ അയാളുടേതും നോക്കണം.

കമ്പനിയുടെ ഭാഗത്തുനിന്ന് സാധാരണ വരുന്ന വ്യവസ്ഥകൾ മൂന്നാണ്: ഒരു minimum order commitment, ഒരു security deposit, പിന്നെ ഏരിയ നിശ്ചയിക്കുന്ന territory കരാർ. ഇവയുടെ തുകയോ വ്യാപ്തിയോ ഓരോ കമ്പനിയും വെവ്വേറെ തീരുമാനിക്കുന്നതാണ്, പൊതുവായ ഒരു നിരക്കില്ല. കരാറിൽ ഒപ്പിടും മുമ്പ് expiry തിരികെ എടുക്കുന്ന വ്യവസ്ഥ, ബോണസ് ഘടന, ഏരിയയുടെ അതിർത്തി എന്നിവ എഴുതിക്കിട്ടിയിട്ടുണ്ടോ എന്ന് നോക്കുക.

ആദ്യ വർഷം പന്ത്രണ്ട് കമ്പനികളുടെ ഏജൻസി എടുക്കുന്നതിനെക്കാൾ ഭേദം രണ്ടോ മൂന്നോ കമ്പനികളുടെ റേഞ്ച് ജില്ലയിലെ എല്ലാ കടകളിലും എത്തിക്കുന്നതാണ്. ഓരോ പുതിയ കമ്പനിയും ഓപ്പണിംഗ് സ്റ്റോക്കിന്റെ പണം കൂട്ടും, ഓരോ ബ്രാൻഡിനും ഡിമാൻഡ് ഉണ്ടാക്കുന്നത് ആ കമ്പനിയുടെ MR-മാർ ഡോക്ടർമാരെ കണ്ട് ചെയ്യുന്ന ജോലിയാണ്. നിങ്ങളുടെ ജോലി ആ ഡിമാൻഡ് വരുമ്പോൾ സ്റ്റോക്ക് കടയിലുണ്ടാകുക എന്നതാണ്. അതുകൊണ്ട് ഏത് കമ്പനി എടുക്കണം എന്ന ചോദ്യത്തിന്റെ ഉത്തരം, നിങ്ങളുടെ ഏരിയയിൽ MR പ്രവർത്തനം സജീവമായ കമ്പനി ഏതാണ് എന്നതാണ്.

ഉപഭോക്താക്കളെ എങ്ങനെ ഉണ്ടാക്കും, മരുന്ന് എങ്ങനെ വിൽക്കും?

വാങ്ങുന്നവർ ആരൊക്കെയാണെന്ന് ആദ്യം ലിസ്റ്റ് ചെയ്യുക: ചില്ലറ മെഡിക്കൽ ഷോപ്പുകൾ, ക്ലിനിക്കുകൾ, നഴ്സിംഗ് ഹോമുകൾ, സ്വകാര്യ ആശുപത്രികൾ, ട്രസ്റ്റും മത, സാമൂഹിക സംഘടനകളും നടത്തുന്ന ആശുപത്രികൾ. ഈ ലിസ്റ്റിലെ ഓരോ പേരും ഒരു റൂട്ട് ആണ്, റൂട്ട് തിരിച്ചാണ് ഡെലിവറി ആസൂത്രണം ചെയ്യേണ്ടത്.

വില മാത്രമല്ല മത്സരത്തിന്റെ ആയുധം. ഒരു കടക്കാരൻ വിളിച്ചാൽ എത്ര മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ സാധനം എത്തുന്നു, ദിവസത്തിൽ എത്ര തവണ വണ്ടി പോകുന്നു, ചോദിച്ച ബ്രാൻഡ് സ്ഥിരമായി കിട്ടുന്നുണ്ടോ എന്നിവയാണ് അയാളെ പിടിച്ചുനിർത്തുന്നത്. രണ്ടാമത്തെ ആയുധം credit ആണ്, അതാണ് ഏറ്റവും അപകടകരവും. ഓരോ കടയ്ക്കും ഒരു പരിധി എഴുതി വെക്കുക, പരിധി കടന്നാൽ അടുത്ത ഓർഡർ പണം വരുന്നത് വരെ നിർത്തിവെക്കുക, ആ നയം എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ ബാധകമാക്കുക. ഏത് ബ്രാൻഡ് മിക്സ് വേണം, ജനറിക്കിന് എത്ര ഇടം കൊടുക്കണം എന്നത് നിങ്ങളുടെ ഏരിയയിലെ ഡോക്ടർമാർ എഴുതുന്നത് നോക്കി തീരുമാനിക്കേണ്ട കാര്യമാണ്, മറ്റാരുടെയോ നാട്ടിലെ ശീലം പകർത്തേണ്ടതല്ല.

സർക്കാർ, അർധ സർക്കാർ ആശുപത്രികളിലേക്കുള്ള വിതരണം ഇപ്പോഴും ടെൻഡർ വഴിയാണ്, പക്ഷേ ടെൻഡർ എവിടെ വരുന്നു എന്നതിന് ഇന്ന് വ്യക്തമായ ഉത്തരമുണ്ട്: Government e-Marketplace (gem.gov.in), Central Public Procurement Portal (eprocure.gov.in), പിന്നെ സംസ്ഥാന മെഡിക്കൽ സർവീസസ് കോർപ്പറേഷനുകളുടെ പോർട്ടലുകൾ. രണ്ട് ദേശീയ പോർട്ടലുകളിലും രജിസ്ട്രേഷൻ സൗജന്യമാണ്. ടെൻഡറിൽ വിറ്റുവരവും മുൻപരിചയവും സംബന്ധിച്ച യോഗ്യതാ വ്യവസ്ഥകൾ ഉണ്ടാകും, അതുകൊണ്ട് ഇത് ആദ്യ വർഷത്തെ പദ്ധതിയല്ല, രണ്ടാം ഘട്ടത്തിലേക്കുള്ള വഴിയാണ്.

GST, ബില്ലിംഗ്, മറ്റ് രജിസ്ട്രേഷനുകൾ: എന്തൊക്കെ നിർബന്ധം?

2021-ന് ശേഷം ഈ ബിസിനസിൽ വന്ന ഏറ്റവും വലിയ മാറ്റം GST നിരക്കാണ്. GST കൗൺസിലിന്റെ 56-ാം യോഗത്തിന്റെ (2025 സെപ്റ്റംബർ 3, 4) ശുപാർശ പ്രകാരം 2025 സെപ്റ്റംബർ 22 മുതൽ മിക്കവാറും എല്ലാ മരുന്നുകളുടെയും GST 12%-ൽ നിന്ന് 5% ആയി കുറഞ്ഞു. 33 ജീവൻരക്ഷാ മരുന്നുകൾ 12%-ൽ നിന്ന് പൂജ്യത്തിലേക്കും, മൂന്നെണ്ണം 5%-ൽ നിന്ന് പൂജ്യത്തിലേക്കും മാറി. ചില മെഡിക്കൽ ഉപകരണങ്ങൾ 18%-ൽ നിന്ന് 5% ആയും മറ്റൊരു കൂട്ടം 12%-ൽ നിന്ന് 5% ആയും കുറഞ്ഞു. ഇപ്പോഴും 12% കാണിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ പഴയതാണ്. നിങ്ങൾ സ്റ്റോക്ക് ചെയ്യുന്ന ഓരോ ലൈനിന്റെയും നിരക്ക് ഇൻവോയ്സ് സെറ്റ് ചെയ്യും മുമ്പ് നിങ്ങളുടെ CA-യുമായി ഒന്നുകൂടി ഉറപ്പിക്കുക.

ബില്ലിൽ ഈ ട്രേഡ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ ബാച്ച് നമ്പർ, കാലാവധി തീയതി, HSN കോഡ്, നിരക്ക്, GSTIN എന്നിവയാണ്. ഇത് സൗകര്യത്തിന് വേണ്ടിയല്ല: മെമ്മോയുടെ കോപ്പി മൂന്ന് വർഷം സൂക്ഷിക്കണമെന്ന Rule 65(5) പാലിക്കണമെങ്കിലും, ഒരു ബാച്ച് തിരിച്ചുവിളിക്കുമ്പോൾ അത് ഏത് കടയിൽ പോയി എന്ന് കണ്ടെത്തണമെങ്കിലും ഇത് വേണം. ബില്ലിന്റെ ഘടനയെക്കുറിച്ച് സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ GST ഇൻവോയ്സ് ഫോർമാറ്റും നിയമങ്ങളും നോക്കാം.

ബാക്കി രജിസ്ട്രേഷനുകൾ ചെറുതാണ്. തദ്ദേശ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ട്രേഡ് ലൈസൻസും ഷോപ്പ് ആൻഡ് എസ്റ്റാബ്ലിഷ്‌മെന്റ് രജിസ്ട്രേഷനും വേണം, നിരക്ക് പ്രാദേശികമാണ്. Udyam രജിസ്ട്രേഷൻ സൗജന്യവും പൂർണമായും ഓൺലൈനും സ്വയം പ്രഖ്യാപനവുമാണ്, PAN-ഉം GSTIN-ഉം മതി. ഇറക്കുമതിയോ കയറ്റുമതിയോ ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നെങ്കിൽ മാത്രം DGFT-യിൽ നിന്ന് IEC (Importer Exporter Code) എടുത്താൽ മതി, അല്ലാത്ത ഹോൾസെയിലർക്ക് അതിന്റെ ആവശ്യമില്ല.

കടം കണക്ക് ഇനി ഡിജിറ്റൽ, OkCredit-ൽ

ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യൂ

പുതിയ ഹോൾസെയിലർമാർ ചെയ്യുന്ന സാധാരണ തെറ്റുകൾ ഏതൊക്കെ?

ഏറ്റവും പതിവ് തെറ്റ് ചലിക്കാത്ത സ്റ്റോക്കിൽ പണം കുടുക്കുന്നതാണ്. ഡോക്ടർ എഴുതിയാൽ മാത്രം വിൽക്കാവുന്ന ലൈനുകൾ ആഴത്തിൽ എടുത്തുവെച്ചിട്ട് കാര്യമില്ല, അവിടെ ചെറിയ അളവ് മതി, ചലനം കണ്ടിട്ട് കൂട്ടിയാൽ മതി.

രണ്ടാമത്തേത് പരിധി ഇല്ലാത്ത credit ആണ്. പുതിയ ഹോൾസെയിലർ ഉപഭോക്താവിനെ പിടിക്കാൻ ആദ്യം കൊടുക്കുന്നത് കൂടുതൽ ദിവസമാണ്, ആറ് മാസം കഴിയുമ്പോൾ വിറ്റുവരവ് കൂടിയിട്ടും ബാങ്ക് ബാലൻസ് കുറയുന്നത് കാണാം. റീട്ടെയിലർമാർക്ക് കൊടുക്കുന്ന ഉധാർ എഴുതി വെക്കാൻ OkCredit പോലുള്ള സൗജന്യ ഡിജിറ്റൽ ഖാത ആപ്പ് ഉപയോഗിക്കാം, ഓരോ എൻട്രിയുടെയും SMS ഉപഭോക്താവിനും പോകും, കുടിശ്ശികയ്ക്ക് ഓട്ടോമാറ്റിക് പേയ്‌മെന്റ് റിമൈൻഡറും പോകും (Play Store).

മൂന്നാമത്തേത് കോൾഡ് ചെയിനിനോടുള്ള അലക്ഷ്യമാണ്. ഫ്രിഡ്ജ് ഉണ്ടെന്ന് കരുതി മതിയാകില്ല, കറന്റ് പോകുമ്പോൾ എന്ത് സംഭവിക്കുന്നു എന്നതാണ് കാര്യം. Schedule C, C(1) ലൈനുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് Form 21B ലൈസൻസിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തത്തിലാണ്.

നാലാമത്തേത് ഏറ്റവും ചെലവേറിയതും: സെറ്റപ്പ് ചെലവും വർക്കിംഗ് ക്യാപിറ്റലും ഒന്നാണെന്ന് കരുതുന്നത്. കട ഒരുക്കാനുള്ള പണം ഒരിക്കൽ ചെലവഴിക്കുന്നതാണ്, credit ദിവസങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്ന പണം എല്ലാ മാസവും വേണ്ടതാണ്. രണ്ടിനും വേറെ വേറെ കണക്ക് വേണം.

പതിവ് ചോദ്യങ്ങൾ

മെഡിക്കൽ ഹോൾസെയിൽ ലൈസൻസിന് എത്ര ഫീസ് വേണം?

Form 19 അപേക്ഷയ്ക്ക് സർക്കാർ ഫീസ് ₹1,500 ആണ് (2026, Rule 59(2)). Schedule X-നുള്ള Form 19C-ക്കും വാഹന വിതരണത്തിനുള്ള Form 19AA-ക്കും ₹500 വീതം. കൺസൾട്ടന്റ് ചോദിക്കുന്ന തുക ഇതിൽ നിന്ന് വേറെയാണ്, അത് സേവന ഫീസാണ്.

ഹോൾസെയിൽ ഡ്രഗ് ലൈസൻസിന് രജിസ്റ്റേഡ് ഫാർമസിസ്റ്റ് നിർബന്ധമാണോ?

അല്ല. Rule 64(2) പ്രകാരം കടയുടെ ചുമതലയുള്ള competent person രജിസ്റ്റേഡ് ഫാർമസിസ്റ്റ് ആകാം, അല്ലെങ്കിൽ മരുന്ന് വിൽപനയിൽ നാല് വർഷ പരിചയമുള്ള മെട്രിക്കുലേറ്റ് ആകാം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു വർഷ പരിചയമുള്ള ബിരുദധാരി ആകാം. ഫാർമസിസ്റ്റിന്റെ വ്യക്തിഗത മേൽനോട്ടം നിർബന്ധമാക്കുന്ന Rule 65(2) ചില്ലറ വിൽപനയ്ക്കുള്ളതാണ്.

ഡ്രഗ് ലൈസൻസ് അഞ്ച് വർഷം കൂടുമ്പോൾ പുതുക്കണോ?

പുതുക്കൽ ഇപ്പോൾ ഇല്ല. 2017-ൽ മാറ്റിയ Rule 63 പ്രകാരം സെയിൽ ലൈസൻസുകൾക്ക് കാലാവധി പരിധിയില്ല, പക്ഷേ ഓരോ അഞ്ച് വർഷം തീരും മുമ്പ് ഗ്രാന്റ് ഫീസിന് തുല്യമായ retention fee അടയ്ക്കണം. വൈകിയാൽ മാസം 2% പിഴ, ആറ് മാസം കഴിഞ്ഞാൽ ലൈസൻസ് റദ്ദായതായി കണക്കാക്കും.

മരുന്നിന് ഇപ്പോൾ GST എത്രയാണ്?

2025 സെപ്റ്റംബർ 22 മുതൽ മിക്കവാറും എല്ലാ മരുന്നുകൾക്കും 5%, അതിന് മുമ്പ് 12% ആയിരുന്നു. 33 ജീവൻരക്ഷാ മരുന്നുകൾ 12%-ൽ നിന്നും മൂന്നെണ്ണം 5%-ൽ നിന്നും പൂജ്യത്തിലേക്ക് മാറി. നിങ്ങളുടെ ലൈനുകളുടെ നിരക്ക് CA-യുമായി ഉറപ്പിക്കുക.

ഹോൾസെയിൽ കടയ്ക്ക് എത്ര സ്ഥലം വേണം?

Rule 64 പ്രകാരം ഹോൾസെയിൽ ലൈസൻസിന് മാത്രമാണെങ്കിൽ കുറഞ്ഞത് 10 ചതുരശ്ര മീറ്റർ, ഒരേ സ്ഥലത്ത് റീട്ടെയിലും ഹോൾസെയിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ 15 ചതുരശ്ര മീറ്റർ.